(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.269. అధ్యాయః 269
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
తులాధారేణ జాజలయే ధర్మరహస్యోపదేశః॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

జాజలిరువాచ। 12-269-0x(6292)(76025)
యథా ప్రవర్తితో ధర్మస్తులాం ధారయతా త్వయా।
స్వర్గద్వారం చ వత్తిం చ భూతానామవరోత్స్యతే॥ 12-269-1(76026)
కృష్యా హ్యన్నం ప్రభవతి తతస్త్వమపి జివసి।
పశుభిశ్చౌషధీభిశ్చ మర్త్యా జీవంతి వాణిజ॥ 12-269-2(76027)
తతో యజ్ఞః ప్రభవతి నాస్తిక్యమపి జల్పసి।
న హి వర్తేదయం లోకో వార్తాముత్సృజ్య కేవలాం॥ 12-269-3(76028)
తులాధార ఉవాచ। 12-269-4x(6293)
వక్ష్యామి జాజలే వృత్తిం నాస్మి బ్రాహ్మణ నాస్తికః।
న యజ్ఞం చ వినిందామి యజ్ఞవిత్తు సుదుర్లభః॥ 12-269-4(76029)
నమో బ్రాహ్మణ యజ్ఞాయ యే చ యజ్ఞవిదో జనాః।
స్వయజ్ఞం బ్రాహ్మణా హిత్వా క్షత్రయజ్ఞమనుష్ఠితాః॥ 12-269-5(76030)
లుబ్ధైర్విత్తపరైర్బ్రహ్మన్నాస్తికైః సంప్రవర్తితం।
వేదవాదానభిజ్ఞానాం సత్యాభాసమివానృతం॥ 12-269-6(76031)
ఇదం దేయమిదం దేయమితి నాన్యచ్చికీర్షతి।
అతః స్తైన్యం ప్రభవతి వికర్మాణి చ జాజలే॥ 12-269-7(76032)
యదేవ సుకృతం హవ్యం తేన తుష్యంతి దేవతాః।
నమస్కారేణ హవిషా స్వాధ్యాయైరౌషధైస్తథా।
పూజా స్యాద్దేవతానాం హి యథాశాస్త్రనిదర్శనం॥ 12-269-8(76033)
ఇష్టాపూర్తాదసాధూనాం విదుషాం జాయతే ప్రజా।
లుబ్ధేభ్యో జాయతే లుబ్ధః సమేభ్యో జాయతే సమః॥ 12-269-9(76034)
యజమానా యథాఽఽత్మానమృత్విజశ్చ తథా ప్రజాః।
యజ్ఞాత్ప్రజా ప్రభవతి నభసోఽంభ ఇవామలం॥ 12-269-10(76035)
అగ్నౌ ప్రాస్తాహుతిర్బ్రహ్మన్నాదిత్యముపగచ్ఛతి।
ఆదిత్యాజ్జాయతే వృష్టిర్వృష్టేరన్నం తతః ప్రజాః॥ 12-269-11(76036)
తస్మాత్సునిష్ఠితాః పూర్వే సర్వాన్కామాంశ్చ లేభిరే।
అకృష్టపచ్యా పృథివీ ఆశీర్భిర్వీరరుధోఽభవన్॥ 12-269-12(76037)
న తే యజ్ఞేష్వాత్మసు వా ఫలం పశ్యంతి కించన।
శంకమానాః ఫలం యజ్ఞే యే యజేరన్కథంచన॥ 12-269-13(76038)
జానంతః సర్వథా సాధు లుబ్ధా విత్తప్రయోజనాః।
స స్మ పాపకృతాం లోకాన్గుచ్ఛేదశుభకర్మణా॥ 12-269-14(76039)
ప్రమాణమప్రమాణేన యః కుర్యాదశుభం నరః।
పాపాత్మా సోఽకృతప్రజ్ఞః సదైవేహ ద్విజోత్తమ॥ 12-269-15(76040)
కర్తవ్యమితి కర్తవ్యం వేత్తి వై బ్రాహ్మణో భయం।
బ్రహ్మైవ వర్తతే లోకే నైవ కర్తవ్యతాం పునః॥ 12-269-16(76041)
విగుణం చ పునః కర్మ జ్యాయ ఇత్యనుశుశ్రుం।
సర్వభూతోపకారశ్చ ఫలభావే చ సంయమః॥ 12-269-17(76042)
సత్యయజ్ఞా దమయజ్ఞా అలుబ్ధాశ్చాత్మవృత్తయః।
ఉత్పన్నత్యాగినః సర్వే జనా ఆసన్నమత్సరాః॥ 12-269-18(76043)
క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞతత్త్వజ్ఞాః స్వయజ్ఞపరినిష్ఠితాః।
బ్రాహ్మం వేదమధీయంతస్తోషయంత్యపరానపి॥ 12-269-19(76044)
అఖిలం దైవతం సర్వం బ్రహ్మ బ్రహ్మణి సంశ్రితం।
తృప్యంతి తృప్యతో దేవాస్తృప్తాఽతృప్తస్య జాజలే॥ 12-269-20(76045)
యథా సర్వరసైస్తృప్తో నాభినందతి కించన।
తథా ప్రజ్ఞానతృప్తస్య నిత్యతృప్తిః సుఖోదయా॥ 12-269-21(76046)
ధర్మాధారా ధర్మసుఖాః కృత్స్నవ్యవసితాస్తథా।
అస్తి నస్తత్త్వతో భూయ ఇతి ప్రాజ్ఞస్త్వవేక్షతే॥ 12-269-22(76047)
జ్ఞానవిజ్ఞానినః కేచిత్పరం పారం తితీర్షవః।
అతీవ పుణ్యదం పుణ్యం పుణ్యాభిజనసంహితం॥ 12-269-23(76048)
యత్ర గత్వా న శోచంతి చ చ్యవంతి వ్యథంతి చ।
తే తు తద్బ్రహ్మణః స్థానం ప్రాప్నువంతీహ సాత్వికాః॥ 12-269-24(76049)
నైవ తే స్వర్గమిచ్ఛంతి న యజంతి యశోధనాః।
సతాం వర్త్మానువర్తంతే యథాబలమహింసయా॥ 12-269-25(76050)
వనస్పతీనోషధీశ్చ ఫలమూలాని తే విదుః।
న చైతానృత్విజో లుబ్ధా యాజయంతి ఫలార్థినః॥ 12-269-26(76051)
స్వమేవ చార్థం కుర్వాణా యజ్ఞం చక్రుః పునర్ద్విజాః।
పరినిష్ఠితకర్మాణాః ప్రజానుగ్రహకాంయయా॥ 12-269-27(76052)
తస్మాత్తానృత్విజో లుబ్ధా యాజయంత్యశుభాన్నరాన్।
ప్రాపయేయుః ప్రజాః స్వర్గే స్వధర్మాచరణేన వై।
ఇతి మే వర్తతే బుద్ధిః సమా సర్వత్ర జాజలే॥ 12-269-28(76053)
ప్రయుంజతే యేన యజ్ఞే సదా ప్రాజ్ఞా ద్విజర్షభాః।
తేన తే దేవయానేన పథా యాంతి మహామునే॥ 12-269-29(76054)
ఆవృత్తిస్తస్య చైకస్య నాస్త్యావృత్తిర్మనీషిణాః।
ఉభౌ తౌ దేవయానేన గచ్ఛతో జాజలే యథా॥ 12-269-30(76055)
స్వయం చైషామనడుహో యుంజంతి చ వహంతి చ।
స్వయముస్రాశ్చ దుహ్యంతే మనఃసంకల్పసిద్ధిభిః॥ 12-269-31(76056)
స్వయం యూపానుపాదాయ యజంతే స్వాప్తదక్షిణాః।
యస్తథా భావితాత్మా స్యాత్స గామాలబ్ధుమర్హతి॥ 12-269-32(76057)
ఓషధీభిస్తథా బ్రహ్మన్యజేరంస్తే న తాదృశాః।
శ్రద్ధయా గాం పురస్కృత్య తదృతం ప్రబ్రవీమి తే॥ 12-269-33(76058)
నిరాశిషమనారంభం నిర్నమస్కారమస్తుతిం।
అక్షీణం క్షీణకర్మాణం తం దేవా బ్రాహ్మణం విదుః॥ 12-269-34(76059)
న శ్రావయన్న చ యజన్న దదద్బ్రాహ్మణేషు చ।
కాంయాం వృత్తిం లిప్సమానః కాం గతిం యాతి జాజలే।
ఇదం తు దైవతం కృత్వా యథా యజ్ఞమవాప్నుయాత్॥ 12-269-35(76060)
జాజలిరువాచ। 12-269-36x(6294)
[న వై మునీనాం శృణుమః స్మ తత్త్వం
పృచ్ఛామి తే వాణిజ కష్టమేతత్।
పూర్వేపూర్వే చాస్య నావేక్షమాణా
నాతః పరం తమృషయః స్థాపయంతి॥ 12-269-36(76061)
యస్మిన్నేవాత్మతీర్థేన పశవః ప్రాప్నుయుర్మఖం।]
అథ స్మ కర్మణా కేన వాణిజ ప్రాప్నుయాత్సుఖం।
శంస మే తన్మహాప్రాజ్ఞ భృశం వై శ్రద్దధామి తే॥ 12-269-37(76062)
తులాధార ఉవాచ। 12-269-38x(6295)
ఉత యజ్ఞా ఉతాయజ్ఞా మస్వం నార్హంతి తే క్వచిత్।
ఆజ్యేన పయసా దధ్నా సత్కృత్యామిక్షయా త్వచా।
బాలైః శృంగేణ పాదేన సంభరత్యేవ గౌర్మఖం॥ 12-269-38(76063)
పత్నీవ్రతేన విధినా ప్రకరోతి నియోజయన్।
ఇష్టం తు దైవతం కృత్వా యథా యజ్ఞమవాప్నుయాత్॥ 12-269-39(76064)
పురోడాశో హి సర్వేషాం పశూనాం మేధ్య ఉచ్యతే।
సర్వా నద్యః సరస్వత్యః సర్వే పుణ్యాః శిలోచ్చయాః।
జాజలే తీర్థమాత్మేవ మా స్మ దేశాతిథిర్భవ॥ 12-269-40(76065)
ఏతానీదృశకాంధర్మానాచరన్నిహ జాజలే।
కారణైర్ధర్మమన్విచ్ఛన్స లోకానాప్నుతే శుభాన్॥ 12-269-41(76066)
భీష్మ ఉవాచ। 12-269-42x(6296)
ఏతానీదృశకాంధర్మాంస్తులాధారః ప్రశంసతి।
ఉపపత్త్యాఽభిసంపన్నాన్నిత్యం సద్భిర్నిషేవితాన్॥ ॥ 12-269-42(76067)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి ఏకోనసప్తత్యధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 269॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-269-3 నాస్తిక్యం హింసాత్మకత్వేన యజ్ఞనిందా॥ 12-269-9 విగుణా జాయతే ప్రజేతి ఝ. పాఠః॥ 12-269-25 యజంతే చావిహింసయేతి ఝ. పాఠః॥ 12-269-38 అశక్తానాం తు బాలైర్గోపుచ్ఛే పితృతర్పణాదినా। శృంగేణ గోశృంగేణాభిషేకాదినా। పాద్దేనేతి పాదరజసేత్యర్థః। ఏతేషాం గోస్పర్శనాదీనాం చ సద్యః పాపనాశకత్వం పరలోకప్రదత్వం చ స్మృత్యుక్తం దర్శితం॥ 12-269-41 ఈదృశకానహింస్రాన్। కారణైరర్థిత్వసమర్థత్వవిద్వత్త్వతారతంయైః॥ 12-269-42 ఉపపత్త్యా యుత్తయా॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.